1. Kwa nini Cyrus Jirongo alizikwa na tochi?Hoja: Wazee wa kitamaduni kutoka jamii ya Waluhya (hususan Wawanga na Watiriki) walisisitiza kuwa azikwe na tochi au mwenge unaowaka na miiba ya nungunungu ili kulipa kisasi kwa yeyote aliyehusika na kifo chake.
Itakumbukwa kwamba kabla na wakati wa mazishi ya Cyrus Jirongo kulikuwa na uvumi mwingi kwa waombolezaji na hata mitandaoni kwamba lazima kulikuwa na mkono wa mtu. Baadhi ya watu walimwingiza Spika wa Bunge la Kitaifa Moses Wetangula kwenye dimbwi la tuhuma za kifo Cha Jirongo kwamba huenda alihusika bila kutoa ushahidi wowote.
Maelezoya kina:
Desturi hii ilitumika kama njia ya kulipiza kisasi na kufichua ukweli. Kulingana na utamaduni wao, tochi hiyo ilimaanisha kuwatafuta na kuwaadhibu wale wote waliopanga njama ya kifo chake, iwe ni kupitia ajali au njia nyinginezo.
Miiba ya nungunungu iliwekwa ili "kuwachoma" na kuwatesa waliohusika mpaka wakiri ukweli.Dondoo.
2. Ni kweli tochi hiyo ilifanya kazi?
Hoja:
Iwapo tochi hiyo ilifanya kazi au la ni suala linaloegemea mtazamo wa mtu binafsi na imani za kienyeji.
Maelezo:
Kutoka mtazamo wa kisayansi na uchunguzi rasmi wa Idara ya Upelelezi wa Jinai (DCI), kifo cha Jirongo kilitokana na ajali mbaya ya barabarani katika eneo la Karai kwenye barabara ya Nairobi - Nakuru. Kisa hicho kilihusisha gari lake dogo kugongana uso kwa uso na basi.
DCI ilithibitisha kuwa hakukuwa na njama ya mauaji.
Dondoonya Hoja:
Ripoti rasmi ya DCI kuhusu uchunguzi wa kifo hiki inapatikana kwenye dci.go.ke.
3. Matokeo ya Utamaduni kwa Jamii ya Watiriki:
Hoja na Kauli za Wafuasi:
Kauli za viongozi na wafuasi kuhusu ufanisi wa tochi hiyo.
Maelezo:
Wakati wa mazishi yake, mwanasiasa Fred Gumo pamoja na wapambe wake, alitoa kauli tata na ya mzaha kwamba "tochi" hiyo ilianza kufanya kazi baada ya ripoti kuibuka kuhusu basi lililohusika na ajali hiyo.
Hata hivyo, hii ilikuwa kauli ya kisiasa na kitamaduni, wala haithibitishi kuwa tochi ilikuwa na nguvu za kiroho au miujiza ya kufanya kazi kaburini.
HITIMISHO:
Hakuna ushahidi wowote hadi kufikia sasa kwamba athari au madhara yoyote yametokea kwa mtu yeyote kuhusiana na kuhusika na kifo Cha Cyrus Jirongo.
Ili kupata maelezo ya nini Kifanyike, Mtandao huu ulijaribu kuwatafuta baadhi ya Wazee wa kiluhya/ Kitiriki waliokuwa Wahusika wakubwa katika kusimika tochi Ile kwenye jeneza la mwendazake bila mafinio.
Kushindwa kutoa matokeo yoyote kwa Tochi Ile maana yake ni kwamba kifo Cha Jirongo hakikuhusika na Imani ya walioweka Tochi kwenye Jeneza lake, ball ni ajali ya Barabarani kama ilivyotokea