Utafiti wa TIFA (Mei 2-10, 2026) na ule wa Africa Trends and Insights (Mei-Juni 2026) uliochapishwa Tarehe 4 mwezi Juni, 2026 unaonyesha hali ngumu ya kiuchumi na
kuongezeka kwa kutoridhika kwa wananchi dhidi ya utawala wa Rais William Ruto, lakini unamweka kiongozi huyo mstari wa mbele kisiasa kutokana na mgawanyiko ndani ya upinzani na hasa kushindwa kutoa mgombea mmoja anayeweza kuwekwa kwenye mizani na Rais William Ruto.Ulinganisho wa kina wa tafiti hizo mbili unaonyesha mambo yafuatayo:
1. Ufuasi wa Kura ya Urais (Preferred Presidential Choice)Matokeo:
Tafiti zote mbili zimemweka Rais Ruto akiongoza kwenye kura za maoni za urais (kati ya \(24\% - 28\%\)).
Tathmini kwa Hoja Hii;
Ingawa anaongoza, asilimia hii inamweka chini ya nusu (\(50\% + 1\)). Hii ina maana kwamba bado ana kazi kubwa ya kushawishi ili kuepuka duru ya pili iwapo upinzani utaungana. Upinzani unaonekana kugawanyika kati ya Kalonzo Musyoka, Fred Matiang'i, na viongozi wengine.
2. Mwelekeo wa Nchi (Country Direction) na Gharama za Maisha:
Matokeo:
Tafiti zinaonyesha takriban \(\frac{3}{4}\) ya Wakenya (asilimia \(74\%\)) wanaamini kuwa nchi inaelekea mwelekeo mbaya, huku gharama za maisha na kodi zikitajwa kama changamoto kubwa zaidi.
Tathmini kwa Hoja Hii:
Hii inaashiria kuwa mikakati ya kiuchumi ya serikali ya Kenya Kwanza haijajionyesha vya kutosha katika ngazi ya chini. Ni changamoto kubwa inayomfanya Rais Ruto akabiliwe na upinzani mkubwa wa kisiasa kuelekea 2027.
3. Imani kwa Taasisi za SerikaliMatokeo:
Kura zinaonyesha imani hasi dhidi ya taasisi kuu, huku Bunge na Polisi zikiongoza kwa kutokuaminiwa. Hata ofisi ya Rais imeonekana kuwa na alama mbaya zaidi za uaminifu kwa wananchi wengi.
Tathmini kwa Hoja Hii:
Wakenya wengi wana hisia za kutoamini mamlaka za utawala, jambo linalotokana na shinikizo la kiuchumi na uhusiano hafifu kati ya wananchi na viongozi, hasa tuhuma za rushwa na ufisadi.
4. Serikali ya Umoja wa Kitaifa (Broad-Based Government - BBG)
Matokeo:
Lengo la kuleta serikali ya pamoja (UDA na ODM) lilikuwa kupunguza joto la kisiasa, lakini tafiti hizi zinaonyesha kuwa bado kuna upinzani mkali kutoka kwa umma.na.haya ndani ya vyama vilivyoungana kuunda Serikali.
Tathmini kwa Hoja Hii:
Hata wale wanaounga mkono muungano huu wa kisiasa wengi wao wanakiri kuwa hali zao za kiuchumi hazijaboreka. Wananchi wanaona hatua hiyo zaidi kama mbinu za kisiasa badala ya suluhisho la matatizo ya msingi.Kwa ufafanuzi zaidi kuhusu jinsi mgawanyiko wa upinzani unavyompa nafuu Rais Ruto, na mwelekeo wa miungano ya kisiasa kuelekea 2027: