Bajeti hii haitokanani na mapato ya ndani pekee, bali itajumuisha mikopo na ufadhili wa nje, kwani serikali inalenga kukusanya Ksh trilioni 3.6 kama mapato ya ndani na kiasi kilichobaki kuzibwa kupitia ukopaji.
Vipaumbele vya Bajeti:
Vipaumbele na Idara Zilizotengewa Fedha Nyingi Kulingana na Bunge la Kenya, vipaumbele vikuu na mgao katika bajeti hii umejikita katika maeneo yafuatayo:
Elimu: Inapokea kiasi kikubwa zaidi cha fedha (takriban Ksh bilioni 668) ili kugharamia mfumo wa CBC.
Usalama wa Kitaifa: Imeng'ang'ania nafasi ya pili kwa kupokea Ksh bilioni 566.
Miundombinu na Barabara: Zimetengewa Ksh bilioni 230.
Afya: Inatarajiwa kupokea Ksh bilioni 170.
Serikali za Kaunti: Zimetengewa mgao wa Ksh bilioni 495.5 kama ruzuku ya ugatuzi.
Ujenzi wa Nyumba za Gharama Nafuu (Affordable Housing): Ni moja ya miradi mikuu inayopokea fedha nyingi katika ajenda ya serikali.
Matarajio ya Wakenya:
Wakenya wana matarajio makubwa kutokana na bajeti hii, hasa baada ya miaka ya changamoto kali za kiuchumi:
Wananchi wengi wanatamani kuona unafuu wa gharama za maisha na kupunguzwa kwa mfumko wa bei za vyakula na bidhaa muhimu.
Wanatarajiwa kuona uundaji wa nafasi za kazi kwa vijana kupitia uwekezaji katika viwanda, makazi, na uchumi wa kidijitali.
Matarajio ya kuboreshwa na kukamilishwa kwa miradi ya maendeleo kama vile barabara, ufikishaji wa maji safi, na huduma za afya.
Hoja Pingamizi na Viashiria vya Malalamiko ya Wakenya:
Bajeti hii na Mswada wa Fedha (Finance Bill) unaoambatana nayo unakumbana na ukosoaji mkali kutoka kwa wananchi na viongozi kadhaa:
Kodi Kubwa:
Malalamiko makuu yanatokana na viwango vizito vya kodi vinavyopendekezwa, ambavyo wananchi wanasema vinawaumiza na kuongeza mzigo wa gharama za kimaisha.
Ufujaji wa Fedha na Ukopaji:
Kuna hofu kuu kuhusu ongezeko la deni la taifa huku baadhi ya wanasiasa na wananchi wakihoji kuwa fedha nyingi za mikopo hazionyeshi maendeleo yanayolingana na kiwango kinachokopwa.
Shinikizo la KRA:
Hofu ya upanuzi wa mamlaka ya ukusanyaji kodi kwa Mamlaka ya Mapato ya Kenya (KRA) inayoweza kubana hata biashara ndogo ndogo.
Bajeti ya Kenya Mwaka 2925/6:
Bajeti ya Kenya ya mwaka wa fedha wa 2025/26 ilikuwa ya KSh trilioni 4.29 (baadaye ikarekebishwa na kuidhinishwa kufikia KSh trilioni 4.6 baada ya makadirio ya ziada). Bajeti hii haikutekelezwa kwa asilimia 100 kutokana na upungufu wa makusanyo ya mapato na uhaba wa rasilimali;
1. Kiasi cha Bajeti na Ugawaji
Jumla ya Bajeti:
KSh trilioni 4.29 (ilizidi hadi trilioni 4.6 kutokana na nyongeza za bunge kwa ajili ya mishahara na dharura).
Matumizi ya Kawaida (Recurrent):
KSh trilioni 3.13 zilitengwa kwa ajili ya mishahara, huduma za mikopo, na uendeshaji wa serikali.
Maendeleo (Development):
KSh bilioni 693.2 zilitengwa kwa ajili ya miradi.Serikali za Kaunti: Zilipokea KSh bilioni 474.9 (ambapo KSh bilioni 405.1 ilikuwa mgawo wa usawa).
2. Kiwango cha Utekelezaji wa BajetiKutofika Asilimia 100: Bajeti haikutekelezwa kwa asilimia 100.
Hii inatokana na changamoto za ukusanyaji mapato.Kiwango cha Ukusanyaji Mapato: Kufikia mwishoni mwa mwaka huo, mapato ya kodi na yasiyo ya kodi yalitekelezwa kwa kiwango cha wastani cha asilimia 80 hadi 85 ya lengo lililowekwa.
Athari za Utekelezaji:
Upungufu huu ulisababisha miradi mingine ya maendeleo kutotekelezwa kikamilifu na kulazimu serikali kuongeza ukopaji.