Wakenya wanatarajiwa kuingia Barabarani Jumatatu Mei 18, 2026 kushinikiza punguzo la bei
ya mafuta. Madereva, Viongozi wa vyama vya usafirishaji, Wanaharakati na Asasi za Kiraia ni miongoni mwa wanaotarajiwa kushiriki mgomo huo ambao umeandaliwa na muungano wa sekta ya uchukuzi kupinga kupanda kwa bei za mafuta.Kwa nini maandamano?
Mamlaka ya Udhibiti wa Nishati na Petroli (EPRA) ilitangaza ongezeko kubwa la bei za mafuta, na kusababisha nauli na gharama ya maisha kupanda kupita kiasi.
Ni nani wanaohusika?
Hii inahusisha Chama cha Waendesha Magari Kenya, wamiliki wa matatu, waendesha boda boda, na madereva wa teksi.
Matakwa yao:
Wanataka serikali ifute mara moja ongezeko la bei ya mafuta, ivunje EPRA, na kupunguza mzigo wa gharama za maisha kwa wananchi.
Haki za kikatiba:
Hata hivyo maandamano nchini Kenya ni haki ya kikatiba inayotambuliwa na Kifungu cha 37 cha Katiba, lakini umuhimu na uhalali wa kuandamana kushinikiza kushushwa kwa bei ya mafuta utategemea mtazamo wa mtu mmoja mmoja kutokana na athari za kiuchumi na misimamo ya kisiasa.
Kauli/. Maelezo ya Rigathi Gachagua:
1. Sura ya Hali Halisi (Uchumi na Maisha ya Kila Siku)
Hali Halisi:
Mamlaka ya Udhibiti wa Nishati na Petroli (EPRA) ilitangaza nyongeza kubwa ya bei za mafuta ambayo inaumiza wananchi:
Kupanda kwa Bei:
Lita ya Petroli iliongezeka hadi Ksh 214.25 na Dizeli hadi Ksh 242.92 katika mzunguko wa Mei hadi Juni.
Athari za Moja kwa Moja:
Kupanda kwa gharama za dizeli (inayotumiwa na malori na vyombo vingi vya usafiri) kunapandisha gharama za uchukuzi, chakula, na bidhaa muhimu za nyumbani.
Haja ya Wananchi:
Wengi wanahisi maandamano ni njia ya mwisho ya kulazimisha serikali kupunguza kodi (kama vile VAT) na kutoa ruzuku ili kupunguza mzigo huu uliopelekea kupanda kwa nauli na gharama za maisha.
2. Sura ya Kisiasa na Matamshi ya Rigathi Gachagua
Kauli zilizotolewa na Rigathi Gachagua zimeibua utata mkubwa na kuongeza joto la kisiasa:
Ulinganifu wa Kikanda:
Gachagua alidai kuwa ni kosa kubwa kwa Kenya kuuza mafuta kwa bei ya juu zaidi kuliko nchi jirani (kama vile Uganda, Rwanda, na Tanzania) wakati wote wakipitia njia ile ile ya bandari ya Mombasa.
Mpango wa G-to-G:
Alieleza kuwa mpango wa serikali wa kuagiza mafuta kwa mkataba wa kiserikali (Government-to-Government) umeshindwa na unawanufaisha wafanyabiashara binafsi badala ya kutoa nafuu.
Ushahidi wa Kimaelezo:
Madai ya Gachagua yanaungwa mkono na ripoti kutoka kwa mashirika kama vile KNCCI (Chumba cha Biashara na Viwanda Kenya) ambayo inathibitisha kuwa viwango vya ndani vya kodi na mikakati ya usambazaji vinachangia pakubwa katika kufanya mafuta ya Kenya kuwa ghali zaidi barani Afrika ukilinganisha na soko la kimataifa.
Upande wa Serikali:
Hata hivyo, upande wa serikali unapinga hoja hizi na kusisitiza kuwa matatizo ya mafuta yanatokana na migogoro ya kijiografia duniani na kushuka kwa thamani ya sarafu. Wanasiasa na viongozi wa muungano wa upinzani wanaunga mkono maandamano ili kushinikiza mabadiliko ya sera, huku serikali ikitetea kuwa suluhu ipo katika hatua za sera za kiuchumi badala ya maandamano ambayo hayabadili bei za soko la kimataifa.
Toa maoni yako...