Uamuzi wa Rais wa Ufaransa Emmanuel Macron kuifanya Kenya na ukanda wa Afrika Mashariki
kuwa kitovu kipya cha uwekezaji na ushirikiano wa kimkakati barani Afrika, huku akiacha mataifa ya Magharibi mwa Afrika (yaliyokuwa makoloni ya Ufaransa/Francophone), ni mkakati wa makusudi wa kijiografia na kiuchumi uliolazimishwa na mabadiliko ya kisiasa na usalama.Je, ni sababu zipi zilizomfanya Rais huyu wa Ufaransa kumchagua Kenya na ukanda wa afrika Mashariki? Hapa tunajadili kwa kina:
1. Kuporomoka kwa Ushawishi wa Ufaransa
Ufaransa imepoteza ushawishi mkubwa katika mataifa ya Sahel (Mali, Burkina Faso, Niger) kufuatia mfululizo wa mapinduzi ya kijeshi tangu 2020.
Chuki dhidi ya Ufaransa:
Wananchi na viongozi wapya wa kijeshi katika nchi hizo wanapinga vikali uwepo wa kijeshi na ushawishi wa kisiasa wa Ufaransa, wakiona kama ni muendelezo wa ukoloni mamboleo.
Kufukuzwa kwa Majeshi:
Ufaransa imelazimika kuondoa majeshi yake (Operation Barkhane) katika nchi hizo na kuacha kambi zake, hali iliyopunguza uwezo wao wa kudhibiti usalama na siasa katika kanda hiyo.
Ushindani wa Kijiografia:
Mataifa ya Sahel yamegeukia ushirikiano na Urusi (kikundi cha Wagner/Africa Corps) kwa ulinzi, jambo linaloifanya Ufaransa kupoteza nafasi yake ya kitamaduni ya usalama.
2. Vivutio vya Kenya:
Kenya Ina vivutio vya uwekezaji kama Bandari ya "Ushirikiano Mpya" na Utulivu
Kenya inatoa mazingira tofauti kabisa na ya utulivu ikilinganishwa na Afrika Magharibi.
Utulivu wa Kisiasa:
Pamoja na changamoto za ndani, Kenya inachukuliwa kama taifa lenye utulivu wa kidemokrasia na mshirika anayetabirika.
Lango la Afrika Mashariki:
Kenya ni kitovu cha kiuchumi (hub) cha Afrika Mashariki, ikitoa fursa ya kupata soko kubwa la EAC na COMESA.
Ushirikiano wa Kijeshi na Kiintelijensia:
Ufaransa na Kenya zimesaini mikataba ya ulinzi (mfano: Oktoba 2025) ili kuimarisha ushirikiano wa usalama wa baharini na kubadilishana taarifa za intelijensia, ikichukua nafasi ya uhusiano uliopotea Sahel.
3. Fursa za Kiuchumi na Nishati ya Kijani
Ufaransa inabadilisha mtazamo kutoka uchimbaji wa malighafi kuelekea uwekezaji wa miundombinu na teknolojia.
Uongozi katika Nishati Jadidifu:
Kenya inaongoza kwa nishati ya kijani (Geothermal, Upepo), na Ufaransa kupitia French Development Agency (AFD) imewekeza zaidi ya €2 bilioni katika sekta hii.
Digitali na Miundombinu:
Ufaransa inawekeza sana kwenye sekta ya digitali (Konza Technopolis, ujenzi wa miundombinu ya barabara na reli).
Ukuaji wa Kampuni za Kifaransa:
Idadi ya kampuni za Kifaransa nchini Kenya imeongezeka kutoka 30 mwaka 2012 hadi zaidi ya 140 mwaka 2026, ikionyesha imani ya wawekezaji.
4. Uhusiano wa Karibu wa Macron na Ruto
Uongozi wa Rais William Ruto unalingana na malengo ya kimataifa ya Macron.
Ushirikiano wa Kifedha:
Ruto na Macron wanashirikiana katika kufanyia marekebisho mfumo wa fedha duniani ili kuipunguzia mzigo wa madeni nchi za Afrika (kama ilivyojadiliwa katika Paris Pact for People and the Planet - 4P).
Uwezo wa Kuongoza:
Macron anamwona Ruto kama kiongozi wa Kiafrika anayeweza kufanya naye kazi kuendeleza ajenda za Ufaransa barani, hasa baada ya kupoteza washirika wa zamani.
5. Historia ya "Françafrique" na Kukataliwa kwa CFA Franc
Ufaransa inajaribu kujitenga na dhana ya "Françafrique" (uhusiano usio sawa na makoloni yake ya zamani).
Sarafu ya CFA Franc inayotumiwa na nchi za Afrika Magharibi inapingwa na vijana wengi wakiona ni kikwazo cha maendeleo. Kenya haitumii sarafu hii, hivyo inapunguza mvutano wa kiuchumi.
Mkutano wa Africa-France Summit 2026 kule Nairobi ni ishara kubwa ya kihistoria ya kuachana na ukoloni wa kitamaduni, kwani ni mara ya kwanza kufanyika katika nchi isiyozungumza Kifaransa.
Kwa ufupi: Ufaransa inawekeza Kenya kwa sababu Afrika Magharibi inawafukuza, na Kenya inatoa utulivu, fursa za kiuchumi, na uongozi mpya unaoendana na mkakati wa "kusitisha neo-colonialism" wa Macron.
Mageuzi ya Uhusiano:
Hii ni mara ya kwanza tangu 1973 kwa mkutano wa Afrika-Ufaransa kufanyika katika nchi isiyo ya Kifaransa (Anglophone), ikionyesha mabadiliko ya kimkakati ya Macron kupanua ushawishi wake nje ya koloni zake za zamani.
Mazingira ya Biashara na Uwekezaji:
Kenya, chini ya Rais Ruto, imejitolea katika mageuzi ya kifedha, kawi ya kijani (green energy), na teknolojia ya kidijitali, ambayo ni maeneo makuu ya uwekezaji wa Ufaransa.
Uwekezaji wa KES 400 Bilioni:
Serikali ya Kenya inalenga kuvutia uwekezaji wa takriban Euro 2.8 bilioni (karibu KES 400 bilioni) kutoka Ufaransa, ikijumuisha ukarabati wa barabara ya Rironi-Mau Summit na miradi ya usafiri wa reli.
Msimamo wa Kiuchumi na Kisiasa:
Kenya inachukuliwa kama kitovu cha utulivu na ukuaji wa kidiplomasia katika Afrika Mashariki, ikimpa Macron nafasi nzuri ya kujenga ushirikiano mpya baada ya kupoteza ushawishi katika eneo la Sahel.
Faida kwa Kenya :
Kenya itafaidika vipi na kongamano la Africa Forward?Kongamano hili lina lengo la kubadilisha mazungumzo kuwa vitendo (action-oriented), na Kenya inatarajia kufaidika kupitia:
Uwekezaji na Biashara:
Mkutano huo utaleta viongozi zaidi ya 1,000 wa biashara na wawekezaji, wakilenga sekta ya kawi, miundombinu, na uchumi wa buluu.
Ubunifu na Teknolojia:
Fursa ya kuonyesha uwezo wa Kenya katika ubunifu na teknolojia (AI), ikiiweka nchi kama kituo kikuu cha kidijitali Afrika.
Mikataba ya Ushirikiano:
Kenya na Ufaransa tayari zimesaini mikataba katika sekta ya uchimbaji madini, fedha, na usafiri wa reli.
Ajira na Ukuaji wa Kiuchumi:
Matarajio ni kuunda nafasi za ajira na kukuza sekta binafsi kupitia ushirikiano huo.
Zaidi ya Marais 30 wa nchi za Afrika wanatarajiwa kuhudhuria kongamano hilo la "Africa Forward" jijini Nairobi, wakijumuisha viongozi kutoka mataifa mbalimbali ya bara hilo.
Ingawa orodha kamili haijatolewa, wakuu hao wa nchi watakutana na wawekezaji wakubwa kutoka Ufaransa na Afrika ili kujadili maendeleo ya kiuchumi.
Mkutano huu unatarajiwa kuwa na umuhimu wa kipekee katika kuunda mustakabali wa ushirikiano wa kiuchumi kati ya Afrika na Ufaransa.