ALIKO Mohammad Dangote amebadili Nia ya kuwekeza mradi mkubwa wa kiwanda Cha kusafisha
Mafuta mjini Tanga nchini Tanzania. Kwa mujibu wa chapisho la Gageti la Financial Times Tarehe 10, Mei 2026, mahojiano kati ya Billionia huyo wa Nigeria na gazeti hilo yameonyesha kubadili kwake nia ya kuwekeza Tanzania.Kwa mujibu wa taarifa za gazeti hilo, Dangote ameonekana kubadili kwa haraka mwelekeo wake na hivyo kuzua utata hasa ni wapi mradi huo utawekezwa. Hii ni baada ya awali kutangazwa na Rais Ruto Kwamba mradi huo ungewekezwa mjini Tanga Tanzania kwa ushirikiano na nchi za afrika Mashariki.
1. Dangote Atofautiana na Ruto
kuna mabadiliko ya ghafla kuhusiana na makubaliano ya uwekezaji wa kiwanda Cha Mafuta kati ya Alico Dangote na Rais Ruto. Ripoti za tarehe 10 Mei 2026 zinasema Aliko Dangote sasa anahitaji kujenga kiwanda Cha kusafisha Mafuta mombasa badala ya Tanga Tanzania.
Sababu:
1. Dangote alieleza kuwa bandari ya Mombasa ni kubwa na ina kina kirefu zaidi, na soko la Kenya ni kubwa zaidi, jambo ambalo ni muhimu kwa kiwanda cha kusafisha mapipa 650,000 kwa siku.
2. Tangazo la Rais William Ruto:
Taarifa za kubadili nia kwa Dangote zinakuja kinyume cha makubaliano yake ya awali na Rais Ruto. Hii ni dalili ya Kutokuelewana Kidiplomasia, Rais William Ruto alitangaza mradi huo wa Tanga mnamo Aprili 2026 wakati wa mkutano wa miundombinu jijini Nairobi. Hata hivyo, Rais Samia Suluhu Hassan wa Tanzania alishangazwa na tangazo hilo lililohusisha mradi mkubwa kwenye nchi yake bila yeye kujua na kusema alijifunza kuhusu mradi huo kutoka kwa vyombo vya habari vya Kenya, jambo lililosababisha mvutano wa kidiplomasia.
Sababu ya Tangazo la Ruto:
Ruto alitangaza hilo baada ya makubaliano na Dangote akiamini ni mradi wa kikanda (EAC) unaolenga kutumia miundombinu ya bomba la mafuta linalotoka Uganda hadi Tanga, na alikuwa na nia ya kuharakisha mradi huo kwa ushirikiano wa Dangote na nchi za afrika Mashariki.
3. Ziara ya Rais Ruto Tanzania
Ziara ya Rais Ruto Tanzania ilikuwa muhimu hasa pia kwa sababu alikwisha tangaza mradi ule bila ridhaa Wala taarifa kwa mamlaka za Tanzania, hivyo ilikuwa nyeti kwenda kusawazisha hali ya mambo. Ruto alizuru Tanzania tarehe 5-6 Mei 2026 ili kutuliza taharuki iliyotokana na tangazo lake la awali na kuimarisha uhusiano wa kibiashara na Tanzania. Hotuba yake bungeni Dodoma ililenga kupata uungwaji mkono wa kisiasa, kiuchumi na ushiriki pamoja kwenye miradi nishati, ikiwa ni pamoja na ujenzi wa miundombinu hiyo ya mafuta.
4. Je, nia ya Ruto kupeleka mradi Tanga ilitegemea ushirikiano wa Dangote?
Ndivyo, kwa sababu Mradi huo uliibuka baada ya Dangote kuonyesha nia ya kujenga kiwanda sawa na kile cha Nigeria, na Ruto akajitolea kuunga mkono mradi huo kama suluhu ya kikanda.
5. Je, endapo kiwanda kitajengwa Mombasa, Ruto anaweza kupoteza uungwaji mkono wa nchi washirika?
Hatari ya Kidiplomasia:
Mabadiliko ya Dangote kuelekea Mombasa yanaweza kuleta hisia tofauti Tanzania, hasa baada ya Ruto kusisitiza kuwa Tanga ndiyo chaguo bora wakati wa ziara yake.
Uwezekano wa Kuhamishia Mradi Mombassa
Kwa mujibu wa taarifa za karibuni huenda uwezekano huo upo. Ikiwa mradi utahamia Mombasa, inaweza kuonyesha kutokuwepo kwa msimamo mmoja wa kikanda, lakini pia inaweza kuonekana kama maamuzi ya kiuchumi ya mwekezaji (Dangote) kulingana na faida ya bandari.
6. Nini matarajio kutokana na hali ilivyo sasa?
Ushindani wa Kibiashara:
Hali ya sasa inaonyesha ushindani kati ya bandari za Mombasa na Tanga kuvutia uwekezaji mkubwa wa kiwanda Cha mafuta.
Uamuzi wa Mwisho:
Ingawa Dangote anapendelea Mombasa, uamuzi wa mwisho unategemea mazungumzo ya kidiplomasia na masharti yatakayowekwa na serikali zote mbili (Kenya na Tanzania).
Utekelezaji:
Mradi unatarajiwa kuchukua miaka 4-5 kukamilika.Kwa kifupi, mradi ulianzia Tanga kwa tangazo la ghafla la Ruto, lakini sasa uelekeo umebadilika kuelekea Mombasa kutokana na chaguo la Dangote la kimkakati zaidi.