Kwa mujibu wa sababu zilizotolewa na Mkurugenzi wa TVET Timothy Nyongesa:
* Chuo hicho kimeelezwa kukiuka baadhi ya masharti ya udhibiti wa elimu ya ufundi na mafunzo
* Kukiwa na tuhuma za kutokidhi viwango vya ithibati (accreditation)
* Utoaji wa kozi au vyeti bila kufuata kikamilifu miongozo ya TVE* Kiwaajiri Wakufunzi wasio na Sifa au viwango stahiki.
# Sababu zinazodaiwa za kufungwa
Sababu zinazotajwa kwenye taarifa hiyo ni pamoja na:
* Ukiukwaji wa viwango vya ubora wa elimu
* Uendeshaji wa baadhi ya programu bila idhini kamili
* Mapungufu ya kiutawala na kiufundi ndani ya taasisi
# Ni lini ukiukwaji uligunduliwa?
Kwa mujibu wa taarifa hizo:
* Inadaiwa kuwa ukaguzi wa TVET ulianza kugundua dosari za chuo hicho katika miaka ya hivi karibuni
* Hata hivyo, hakuna uthibitisho wa wazi kwamba uchunguzi ulianza lini rasmi au ulidumu kwa muda gani kabla ya hatua kuchukuliwa
# Kwa nini vyeti vya kuanzia mwaka 2018 vinaathiriwa?
Moja ya hoja kubwa zinazozua mjadala ni madai ya kufutwa kwa vyeti vilivyotolewa tangu mwaka 2018.
Maswali yanayojitokeza ni:
* Kwa nini hatua hizi zinachukuliwa baada ya miaka mingi?
* Je, wahitimu waliomaliza kipindi hicho walikuwa wanasoma katika mazingira yasiyoidhinishwa?
*Kwa nini Serikali haikukifunga chuo hicho tangu kipindi hicho?
* Ni kwa nini Serikali iliruhusu chuo hicho kuendelea kudahili wanafunzi kwa miaka hiyo yote ilikuwa Wazi dosari zilizokuwepo?
* Je, serikali inatambua athari za muda mrefu kwa wahitimu? Nani wa kufungwa kengere?
Haya ni maswali ambayo bado hayajapatiwa majibu rasmi ya kina kwa umma.
# Kwa nini hatua hazikuchukuliwa mapema?
HOJA MUHIMU
Wachambuzi wa elimu wanaibua hoja kuwa:
* Huenda kulikuwa na ucheleweshaji wa ukaguzi au tathmini
* Inawezekana chuo kilikuwa kikiendelea kupewa muda wa kurekebisha mapungufu
* Au changamoto za kiutawala ndani ya mfumo wa udhibiti wa elimu
Hata hivyo, haya ni mitazamo tu na si taarifa rasmi zilizothibitishwa.
# Athari kwa wahitimu walioajiriwa
Iwapo hatua hizi zitathibitishwa rasmi, madhara yanaweza kuwa:
* Changamoto za utambuzi wa vyeti katika ajira mpya
* Wenye kazi wanaweza kukumbwa na ukaguzi wa sifa zao
* Wasiwasi kwa waajiri kuhusu uhalali wa baadhi ya vyeti
Hata hivyo, mara nyingi serikali hutafuta njia za kulinda wahitimu wasiwe wahanga wa makosa ya taasisi.
# Je, TVET inazingatia hali ya Wanachuo/wananchi waliohitimu zamani?
Mojawapo ya hoja zinazojitokeza ni kuhusu:
* Athari za kifedha kwa wazazi na wanafunzi kuingia gharama zisizo na tija.
Dalili za uzembe Serikalini
* Muda uliopotea wa elimu
* Mikopo na ada zilizolipwa
Kwa kawaida, taasisi za udhibiti kama TVET zinapaswa pia kuzingatia:
* Haki za wanafunzi
* Ulinzi wa mlaji wa elimu
* Suluhisho la mpito (transition measures) kwa wahitimu
#Je, wananchi waliwahi kuonywa?
Swali jingine muhimu ni:
* Je, kulikuwa na tahadhari ya umma tangu 2018 au kabla?
* Je, wanafunzi waliandikishwa walikuwa wamehakikishiwa ubora wa chuo?
Kama hakuna tahadhari ya mapema iliyotolewa wazi kwa umma, hili linaweza kuibua mjadala mkubwa kuhusu uwazi wa taasisi za udhibiti.
# Hitimisho
Maswali yanayobaki bila majibu
Kwa sasa, taarifa hizi:
* Bado zinahitaji uthibitisho wa kina kutoka TVETA na serikali ya Kenya
* Zimeibua mjadala mkubwa kuhusu uwajibikaji wa taasisi za udhibiti wa elimu
* Zimeongeza maswali kuhusu muda wa kuchukua hatua na ulinzi wa wanafunzi
#Maswali muhimu yanayobaki ni:
* Kwa nini hatua zimechukuliwa baada ya muda mrefu? Akiongea mbele ya Vyombo vya habari Timothy Nyongesa alidai kwamba chuo hicho kilionywa muda mrefu, miaka 8 iliyopita. Lakini Nyongesa hawezi kukwepa hoja kwamba wao kama serikali walichukia hatua gani baada ya kuona chuo hicho hakikutii Wala kufuata maelezo ya Serikali?
Kwa hoja hii ni Wazi kwamba Serikali ndiyo iliyotoa nafasi kwa Wananchi/ wanachuo kuhujumiwa.
* Je, wahitimu wa miaka ya nyuma watabebeshwa mzigo wa makosa ya taasisi ya TVET?
Je, kulikuwa na taarifa/Matangazo kwa Umma hasa yenye lengo la kuwatahadhalisha wanafunzi kutokujiunga na chuo hicho? Kama haya hayakufanyika basi Timothy Nyongesa anapaswa kujiuzuru sambamba na kufungwa kwa chuo hicho.