Lakini mara nyingi Kura hizi zimekuwa zilitofautiana na Matokeo Halisi. Utafiti wa Taasisi ya Utafiti ya TIFA imemuweka kifua mbele Rais Ruto hadi kufikiwa Mei 24, 2026.
#1. Je, Kura hizi za maoni Zina Mashiko?
Mashirika/Taasisi za Kura za Maoni KenyaKuna taasisi kadhaa zinazojulikana zinazofanya tathmini za kisiasa, zikiwemo:
I) Infotrak Research & Consulting: Inajulikana kwa utafiti wa kisiasa, kijamii, na utafiti wa ugatuzi.
ii) Trends and Insights for Africa (TIFA) Research: Hufanya utafiti wa mara kwa mara kuhusu mwelekeo wa kisiasa na uchaguzi.
iii) Mizani Africa:
Kampuni ya utafiti inayotumia teknolojia za kisasa (AI) kupima umaarufu wa wagombea.
iv) Politrack Africa:
Hutoa utafiti unaoongozwa na data za kisiasa.
v) GovTrack/Kenya Track Survey:
Hufanya utafiti wa maoni ya wananchi na utendaji wa viongozi na zinginezo.
#2. Mbinu Zinazotumika:
Mbinu za Kukusanya MaoniTaasisi hizi hutumia mbinu mchanganyiko za kisayansi:
I) Utafiti wa Njia ya Simu (CATI): Hii ni mbinu maarufu zaidi sasa, ambapo watafiti huwaita watu moja kwa moja na kuwauliza maswali.
ii) Utafiti wa Kibinafsi (CAPI):
Watafiti huenda nyanjani kuzungumza na watu ana kwa ana.
iii) Njia za SMS na IVR (Interactive Voice Response):
Kutuma ujumbe au kutumia sauti za kiotomatiki.
iv) Sampuli Teule (Stratified Sampling): Kuhakikisha utafiti unawakilisha maeneo yote 47 ya kaunti na mikoa 8.
#3. Kwani Matokeo ya Uchaguzi Mkuu huwa Tofauti?
Uhalisia wa Kura za Maoni na Matokeo/Kura za uchaguzi mkuu hutofautiana kwa kiasi fulani, lakini mara nyingi hutofautiana na matokeo ya mwisho kwa sababu zifuatazo:
Muda wa Utafiti:
Maoni ya wananchi hubadilika haraka, na kura iliyopigwa mwezi mmoja kabla ya uchaguzi haiwezi kutabiri hali ya siku ya mwisho.
Wapiga Kura ambao hawajaamua: (Undecided Voters):
Mara nyingi kura za maoni zina asilimia kubwa ya watu ambao hawajaamua, na maamuzi yao ya mwisho yanaweza kubadilisha matokeo.
Uongo wa Wapiga Kura:
Baadhi ya waliohojiwa hawafichui ukweli wa nani watakayempigia kura.
Hitilafu ya Sampuli (Margin of Error): Utafiti huwa na hitilafu ambayo inaweza kuleta tofauti katika matokeo.
#4. Haja ya Kura za MaoniLicha ya kutofautiana na matokeo, kura za maoni zina umuhimu:
Kupima Mwelekeo: Husaidia kuelewa mada kuu zinazowasumbua wananchi (kama vile uchumi na ufisadi).
Uwajibikaji:
Hutoa shinikizo kwa viongozi kutimiza ahadi.
Kutathmini Utendaji: Husaidia wananchi na viongozi kujua jinsi serikali inavyofanya kazi.
5. Milengo ya Kisiasa na UfadhiliMilengo ya Kisiasa:
Ingawa taasisi hizi hudai kuwa huru, mara nyingi matokeo yao hutiliwa shaka na wafuasi wa upande mmoja wanapoona matokeo hayawapendezi.
Hata hivyo, mara nyingi wanadai kutofungamana na upande wowote.
Ufadhili:
Taasisi hizi hufadhiliwa na vyombo vya habari, mashirika ya kiraia (NGOs), na wateja binafsi wanaotaka kufanya utafiti wa soko au kisiasa.