Kulingana na taarifa za hivi karibuni hadimkifikia (Aprili 2026), Dkt. Lazarus Chakwera ambaye ni Rais wa zamani wa Malawi ambaye ameteuliwa na Jumuiya ya Madola (Commonwealth) kama Mjumbe Maalum (Special Envoy) wa Katibu Mkuu, Shirley Ayorkor Botchwey, amekuwa Tanzania kushughulikia mgogoro wa kisiasa nchini humo.Dr Chakwera Amekwenda Tanzania kwa ziara ya kikazi (iliyofanyika Aprili 8-16, 2026) ili kusaidia maridhiano ya kitaifa, kupunguza mivutano ya kisiasa, na kusimamia majadiliano kufuatia uchaguzi mkuu wa Oktoba 29, 2025, ambao uligubikwa na utata na vurugu.
Maridhiano yanamhusu nani na nani?
Maridhiano haya yanahusu serikali ya Tanzania (chini ya Rais Samia Suluhu Hassan) na vyama vya upinzani, hasa CHADEMA, pamoja na mashirika ya kiraia. Lengo ni kuleta maelewano baada ya maandamano na ghasia zilizosababisha vifo na ukamataji wa viongozi wa upinzani.
Je, atafanikiwa kuleta maridhiano ya kweli?
Kuna mashaka makubwa kutokana na ukweli kwamba amefika wakati mivutano imekithiri na kiongozi wa upinzani Tundu Lissu' tupo gerezani. Hata hivyo, amekutana na wadau mbalimbali, wakiwemo viongozi wa serikali na upinzani, akijaribu kuweka mazingira ya mazungumzo. Sababu
Zinazoweza Kuchangia Kushindikana Maridhiano
1. Mpasuko Mkubwa wa Kisiasa na Hali ya Wasiwasi: Mpasuko wa kisiasa baada ya uchaguzi wa Oktoba 29, 2025, ni mkubwa sana, huku kukiwa na alama za ghasia, maandamano, na watuhumiwa wa ukiukwaji wa haki za binadamu. Hali hii inafanya mchakato wa maridhiano kuwa mgumu.
2. Tofauti za Kimitazamo kuhusu Uchunguuzi: Upinzani (kama CHADEMA na ACT Wazalendo) unataka uchunguzi huru wa kimataifa au tume ya kimahakama ya ndani kuchunguza ghasia na udanganyifu wa kura, wakati wahafidhina serikalini wakitaka mchakato wa ndani tu. Hii inajenga kikwazo cha kujenga kuaminiana.
3. Mazingira ya Kutokuaminiana (Deep Mistrust): Wapinzani wanahisi uchaguzi ulikuwa wa "kufabrika" matokeo, jambo linalozua mgogoro wa uhalali wa serikali. Hali hii inamfanya msuluhishi yeyote kuwa na kazi ngumu ya kuleta pande zote mezani.
4. Kutoshirikishwa kwa Vyama vya Upinzani: Kuna ishara kuwa baadhi ya vyama vya upinzani (kama CHADEMA) vimeshindwa kushiriki kikamilifu katika majadiliano ya awali, wakidai kuwa mazingira hayajawa sawa na wakilalamikia ukandamizaji.
5. Kuingiliwa kwa Demokrasia (Institutional Repression): Ripoti zinaonyesha kuwa kumekuwa na ukandamizaji wa kisiasa, ikiwa ni pamoja na kuwekwa kizuizini kwa viongozi wa upinzani, jambo ambalo linafanya maridhiano ya kweli kuwa magumu.
6. Msimamo wa Serikali dhidi ya Uingiliaji wa Nje: Tanzania kihistoria imekuwa ikipinga uingiliaji wa kimataifa, ikiona shinikizo la kidiplomasia kama tishio kwa uhuru wa nchi, jambo linaloweza kupunguza ufanisi wa ujumbe wa Chakwera.
7. Uchovu wa Kisiasa na Kukata Tamaa: Kuwepo kwa viongozi wengi wa kimataifa (kama wajumbe wa Umoja wa Mataifa) kabla ya ujio wa Chakwera bila matokeo makubwa kumefanya wananchi na wanasiasa kuwa na mashaka na ufanisi wa ujumbe wake.
Pamoja na changamoto hizi, juhudi za Dk. Chakwera kama mjumbe wa Jumuiya ya Madola zimepokelewa huku kukiwa na matumaini ya kuimarisha demokrasia na kuleta utulivu nchini Tanzania.
#Kwanini jumuiya haikuteua wajumbe Zaidi jumuishi?
Chakwera ameteuliwa kama mjumbe mkuu kwa uzoefu wake, lakini anasaidiwa na timu kutoka Sekretarieti ya Jumuiya ya Madola, akiwemo Prof. Luis Franceschi. Teuzi za aina hii mara nyingi hulenga mjumbe mmoja mwenye hadhi ya juu ya urais (Ex-President) ili kuongeza uzito wa mazungumzo.
#Je, alikutana na Tundu Lissu? Nini walijadili?
Ndiyo, Chakwera alipata fursa ya kukutana na Mwenyekiti wa CHADEMA, Tundu Lissu, akiwa gerezani Ukonga, Dar es Salaam, Aprili 15, 2026.
Mambo waliyojadili: Lissu alitoa hoja 7 (irreducible minimums) zikiwemo:
Kufutwa kwa kesi za uhaini dhidi yake na wanachama wengine.
Uchunguzi huru wa kimataifa (kupitia SADC au Madola) kuhusu matukio ya Oktoba 29, 2025.
Kufanyika kwa marekebisho ya katiba na sheria za uchaguzi.
#Picha gani ilijitokeza?
Picha iliyojitokeza ni ya usuluhishi mgumu. Upinzani umeonyesha msimamo mkali kwamba hakuna maridhiano bila haki, huku serikali ikionekana kutaka kudhibiti mchakato huo.
#Je, serikali itakubali hoja za Lissu? Itakuwaje ikikataa?
Ni ngumu kutabiri ikiwa serikali itakubali hoja hizo zote. Hata hivyo, kulingana na ripoti, serikali iliahidi kutoa ushirikiano kwa mjumbe huyo.
Ikikataa: Ikiwa serikali itakataa hoja za msingi za upinzani, kuna hatari ya mivutano ya kisiasa kuendelea, na Jumuiya ya Madola inaweza kuchukua hatua kali zaidi kupitia Kikundi cha Mawaziri wa Jumuiya hiyo (CMAG) ambacho Tanzania imewekwa kwenye ajenda yake.
Chakwera anatarajiwa kuwasilisha ripoti yake kwa Katibu Mkuu wa Jumuiya ya Madola baada ya ziara hiyo.